THỪA TÁC VIÊN NGOẠI LỆ CHO RƯỚC LỄ

Mục Lục

ỦY BAN GIÁM MỤC VỀ PHỤNG VỤ
XUẤT BẢN VÀ GIỮ BẢN QUYỀN
SÀI GÒN 1971

CONCORDAT CUM ORIGINALI
Saigon, die 9 Octobris 1970
Jacobus NGUYỄN – VĂN – VI
Censor delegatus

IMPRIMATUR
Phú Cường, die 9 Octobris 1970
Joseph PHẠM – VĂN – THIÊN
Praes. Comm. Episc. de S. Liturgia

ĐẠI CHỦNG VIỆN THÁNH GIUSE SẮP XẾP VÀ IN LẠI 2000

HUẤN THỊ VỀ CÁC THỪA TÁC VIÊN NGOẠI LỆ CHO RƯỚC LỄ

Hội thánh có nhiệm vụ bảo vệ đức tin, đã gìn giữ nguyên vẹn kho tàng đức tin qua các thế hệ, đôi khi vì những hoàn cảnh đặc biệt và những đòi hỏi mới mẻ, đã một trật vừa khôn ngoan vừa rộng rãi thay đổi những khoản có tính cách hoàn toàn giáo luật do chính Hội thánh đã thiết lập và cẩn thận bào vệ qua các thế hệ.

Vì mục đích của Hội hánh là lo việc cứu độ các linh hồn, nên các qui định giáo luật cũng phải phù hợp với mục đích ấy, để tuỳ sự việc và thời gian các qui định đó được hữu hiệu và có thể điều hoà được toàn thể sự sinh trưởng của Hội Thánh.

Trong thời buổi chúng ta, những điều kiện sinh sống thay đổi rất mau lẹ, Hội thánh không thể không nhìn thấy những khó khăn đang phải đương đầu vì số thừa tác viên phụng vụ quá ít ỏi trong nhiều miền, đang khi nhu cầu mục vụ gia tăng và việc mục vụ đòi hỏi nhiều vất vả và cố gắng.

Bởi đó, Đức Thánh Cha Phaolô VI trong tinh thần lắng nghe mục vụ, đã tiếp nhận thỉnh cầu của tín hữu, cẩn thận nới rộng luật hiện hành, nên ngoài những thừa tác viên đã được chỉ định trong giáo luật khoản 845, vì nhu cầu thời đại đòi hỏi, Người đã cho thiết lập những thừa tác viên ngoại lệ để những vị này có thể cho chính mình và cho giáo dân rước lễ.

Để công việc này được thực hành nghiêm chỉnh thừa lệnh Đức Thánh Cha, những qui luật sau đây được ấn định trong việc cho rước lễ theo nghi lễ Latinh:

1. Các Đức Giám Mục chính toà, các Giám Mục phụ tá có đủ quyền hành Giám Mục, các tu viện trưởng nội luật, các Giám Mục bản quyền địa phương, các đại diện kinh sĩ hội, các Quản lý tông toà, các Đại diện tông toà, các Phủ Doãn Tông toà mặc dầu không có chức Giám Mục, và tất cả những vị nói trong sắc lệnh nầy gọi chung là Chủ Chăn, đều có thể liên lạc với các Thánh bộ Bí tích hoặc Truyền giáo, tuỳ sự liên hệ, để nhận quyền đặc cử những người có đủ khả năng mà cho họ được trao Mình Chúa cho mình và cho các tín hữu:

a. Khi không có thừa tác viên theo khoản 845 của Giáo Luật.

b. Khi những thừa tác viên nói trong khoản luật 845 vì lý do sức khoẻ, tuổi tác hay mục vụ, không thể cho rước lễ mà không gặp bất tiện.

c. Khi số giáo dân rước lễ đông đảo, nên sợ rằng Thánh lễ sẽ kéo dài quá lâu.

2. Các vị chủ chăn nói trên có thể uỷ quyền đã nhận được, cho các Giám Mục phụ tá, các Cha chính địa phận, các cha đại diện giám mục và các vị thụ uỷ.

3. Những người có khả năng nói trong số 1 phải được chỉ thị theo thứ tự sau đây : Phụ Phó tế, các Thầy chức nhỏ, các Thầy cắt tóc, các Thầy đang giúp xứ, nam tu sĩ, nữ tu sĩ, thầy giảng (trừ ra theo sự khôn ngoan của chủ chăn thấy nên chỉ định thầy giảng hơn nữ tu sĩ), hoặc giáo dân thường : nam và nữ.

4. Chi tiết hơn :

a. Trong nguyện đường của các cộng đồng tu sĩ cả hai giới, các chủ chăn sau khi đã cân nhắc kỹ lưỡng, có thể cho phép bề trên không có chức thánh hoặc Nữ bề trên, hay người thay thế, được trao Mình Thánh Chúa cho chính họ, cho anh (chị) em trong cộng đồng, cho giáo dân, nếu có tham dự, và đem Mình Chúa cho những người đau yếu trong nhà.

b. Trong các cô nhi viện, bệnh viện, học xá – hiểu theo nghĩa rộng – dưới quyền điều khiển của các nam nữ tu sĩ, thì các chủ chăn nói trên cũng có thể cho phép Vị Giám Đốc không có chức thánh trong những nơi đó, hoặc Nữ bề trên hay những người thay thế, hoặc người giáo dân có lòng đạo hạnh, được trao Mình Chúa cho họ, cho các học sinh trong nhà, các giáo dân có mặt bất cứ vì lý do gì, và cho những người đau yếu trong nhà.

5. Người giáo dân được cử làm thừa-tác-viên ngoại-lệ cho rước lễ phải trổi vượt trong nếp sống Kitô hữu, trong đức tin và trong đời sống luân-lý; nên chọn những người đã đứng tuổi và cũng cần dạy cho họ biết thi hành công việc cao trọng này cho đúng nghi-lễ.

Trong những trường hợp cần thiết, nghĩa là khi không có ai khả đáng hơn, có thể chọn người phụ nữ có tiếng là đạo đức.

6. Những người khả đáng được Đức Giám-Mục chỉ định đích danh, phải lãnh nhận nơi Ngài uỷ thư theo đúng nghi thức uỷ quyền cho thừa-tác-viên, và phải trao Mình Chúa theo đúng qui luật phụng-vụ.

7. Khi trao Mình Chúa phải cố gắng tránh tất cả những gì có thể gây nên sự bất kính đối với Phép Thánh Thể rất đáng kính thờ.

8. Thẩm quyền mà các Thánh Bộ Lễ-nghi hoặc Truyền-Giáo ban cho các Vị Chủ Chăn xin khi có lý do chính đáng như đã nói trong số 1, được hạn định là 3 năm.

9. Những Vị Chủ Chăn nói trên, hết hạn 3 năm, đừng quên cho Thánh Bộ liên hệ nói trên biết về cách thức công việc đã tiến hành, và có thực sự đem lại ích lợi cho các linh hồn hay không.

Tại Điện VATICAN
Ngày 30 tháng 4 năm 1969

Benno Card. Gut H. Bugnini
Praefectus a Secretis

CHỈ-THỊ CỦA HỘI-ĐỒNG GIÁM-MỤC VIỆT-NAM VỀ THỪA-TÁC VIÊN NGOẠI-LỆ CHO RƯỚC LỄ

Chiếu theo Giáo luật khoản 845, quyền trao Mình Thánh Chúa thường lệ dành riêng cho Linh-mục và Phó-tế.
Nhưng ngày 30.4.1969, Thánh Bộ Bí Tích đã công bố huấn thị “Fidei Custos” ban phép cho những người không phải Linh mục hay Phó tế, vì nhu cầu đòi hỏi, được đặc cử trao Mình Chúa cho chính mình và cho các tín hữu.

Đức Tổng Giám Mục Sài Gòn, Chủ tịch Hội Đồng Giám Mục Việt Nam, đã biên thơ xin phép Thánh Bộ Truyền Giáo, và trong hai văn thơ phúc đáp mang số 2145/70 và 3373/70, Thánh Bộ đã ban phép cho mỗi Đấng Bản Quyền trên lãnh thổ Việt Nam được uỷ quyền cho các Linh mục có trách nhiệm coi sóc các linh hồn, để các Linh mục này đặc cử thừa tác viên ngoại lệ trao Mình Thánh Chúa.

Vậy những Linh mục coi sóc các linh hồn, (như cha sở, cha phó, cha quản đốc nhà thờ, cha tuyên uý…) nếu cần, có thể xin Đấng Bản Quyền mình (Huấn thị số I) được uỷ quyền cho phép thừa tác viên ngoại lệ trao Mình Chúa.

Quyền ban cho thừa tác viên ngoại lệ trao Mình Thánh Chúa có thể là từng lần (ad actum), hoặc là thường xuyên (ad habitum). Khi ban quyền sẽ theo những quy định sau đây:

A. Thừa Tác Viên Ngoại Lệ Từng Lần (ad actum)

1. Quyền này chỉ xử dụng khi cần thiết, như khi có đông người rước lễ, giờ Thánh lễ quá kéo dài; khi vị chủ tế già cả ốm đau, cần một hai người cho rước lễ phụ với chủ tế; hoặc khi có người đau yếu già cả, bà mẹ mới sinh, không dự lễ được mà muốn rước lễ, nhưng chủ tế không đưa Mình Chúa được vì một lý do chính đáng, phải nhờ người khác làm thay đem Mình Chúa cho họ. Thừa Tác Viên từng lần (ad actum) khi thi hành phận sự xong sẽ hết quyền.

2. Thừa Tác Viên ngoại lệ từng lần cần được tuyển chọn trước lễ, theo đúng tiêu chuẩn của Huấn Thị (số 3, 4 và 5)

3. Khi giáo dân đọc kinh “Lạy Chiên Thiên Chúa”, thì (những) người đã được chỉ định tiến đến gần bàn thờ.

4. Khi chủ tế rước lễ xong, ngài quay ra nói với thừa tác viên ngoại lệ rằng:

(Các) Thầy (Ông, Bà Anh, Chị) hãy lãnh đặc quyền trao Mình Chúa cho anh (chị) em. Xin Chúa ban phúc lành cho (các) Thầy (Ông, Bà, Anh, Chị).

Mọi người thưa: Amen.

5. Tiếp đó Chủ tế cho Thừa Tác Viên rước lễ, rồi cầm bình thánh trao cho họ, để họ cùng ngài cho giáo dân rước lễ, hoặc đem Mình Chúa cho bệnh nhân.

6. Khi trao Mình Thánh Chúa cho mỗi người, Thừa Tác Viên đọc:

Mình Thánh Chúa Kitô.
Người rước lễ thưa: Amen.

7. Khi cho rước lễ trong Thánh lễ xong, Thừa Tác Viên rửa ngón tay (nếu xét nên làm) trong ly nước đã để sẵn trên bàn thờ, rồi về chỗ mình.

B. Thừa Tác Viên ngoại lệ thường xuyên (ad habitum)

8. Thừa Tác Viên ngoại lệ được lãnh nhận thường xuyên trao Mình Chúa trong thời gian do Đấng Bản Quyền ấn định, thường chỉ thực sự cần thiết tại những nơi không có Linh mục hay thầy Phó tế.

Do đó thừa tác viên ngoại lệ này, ngoài việc cho rước lễ, còn có nghĩa vụ coi giữ Mình Thánh Chúa, và điều khiển Phụng vụ Lời Chúa và lời nguyện giáo dân.

Còn nơi nào có Linh mục, nếu cần có thừa tác viên ngoại lệ thường xuyên, thì sẽ tuỳ Đấng Bản quyền xét định.

9. Thừa tác viên này phải do Linh mục có trách nhiệm chính nơi đề cử lên Đấng Bản Quyền, và được Đấng Bản Quyền chấp thuận.

10. Việc ban quyền cho thừa tác viên ngoại lệ thường xuyên sẽ do chính Đấng Bản Quyền, hoặc vị Linh mục được uỷ quyền cử hành, theo đúng nghi thức đã đề ra trong “Nghi thức trao quyền, số I hoặc II”.

PHỤ CHÚ I

NGHI THỨC THỪA TÁC VIÊN NGOẠI LỆ CHO BỆNH NHÂN RƯỚC LỄ NHƯ CỦA ĂN ĐÀNG

11. Khi thừa tác viên đem Mình Chúa tới nhà bệnh nhân, thì chào mọi người trong nhà rằng : “Bình an cho nhà này và mọi người trong nhà này”.

Mọi người có mặt thưa : Amen.

12. Sau khi đã đặt Mình Chúa trên bàn có trải khăn trắng, thừa tác viên chắp tay xướng lời cầu nguyện :
Chúng ta hãy cầu nguyện. Lạy Chúa là Cha chí thánh… (P.15).

Rồi mọi người đọc kinh Lạy Cha, kinh Cáo Mình (tôi thú nhận)…

13.Thừa tác viên bài gối, rồi cầm Mình Chúa giơ lên cho bệnh nhân thấy và đọc : “Đây Chiên Thiên Chúa… Phúc cho ai…”.

Bệnh nhân và mọi người có mặt đọc một lần : “ Lạy Chúa, tôi chẳng đáng…”

Tiếp đó thừa tác viên đọc:

– Hỡi Ông (Bà, Anh, Chị, em, con) hãy rước Mình Thánh Đức Giêsu Kitô, Chúa chúng ta, như Của Ăn Đàng, để Chúa gìn giữ Ông (…) khỏi kẻ thù nguy hại và dẫn đưa Ông (…) về cõi trường sinh.

– Bệnh nhân thưa : Amen, rồi rước lễ.

Nếu có mụn hình bánh dính tay thì xoa vào ly nước nhỏ và cho bệnh nhân uống.

14. Sau đó, thừa tác viên chắp tay đọc lời nguyện kết thúc:

– Chúng ta hãy cầu nguyện.

Lạy Chúa là Cha … (P.18)

PHỤ CHÚ II

15. Thừa tác viên phải được huấn luyện trước về chức vụ sẽ đảm nhận, như được chỉ trong Huấn Thị. Cũng cần cho giáo dân biết trước để tránh sự ngỡ ngàng.

16. Trước khi thi hành chức vụ, thừa tác viên phải lo y phục chỉnh tề, và rửa tay cho sạch sẽ.

17. Về y phục, thừa tác viên ngoại lệ sẽ theo những chỉ dẫn sau đây:

Nếu là nam giới thì mặc áo trắng dài và dây thắt lưng.

Hoặc theo như sau :

– Thầy phó tế : khăn vai (có thể bỏ), áo trắng dài và dây thắt lưng.

– Các thầy cắt tóc và chức nhỏ; các thầy đang giúp xứ : áo chùng đen và áo các phép.

– Nam nữ tu sĩ : y phục của Tu hội mình.

– Còn nữ giáo dân thì phải mặc thường phục đứng đắn dài tay.

Sài gòn, ngày 6.10.1970

NGHI THỨC TRAO QUYỀN CHO THỪA TÁC VIÊN ĐƯỢC TOÀ THÁNH BAN ĐẶC QUYỀN CHO RƯỚC LỄ

1. Nghi thức trao quyền có thể cử hành trước mặt giáo dân, trong hoặc ngoài Thánh lễ, do Đấng Bản Quyền địa phương, hay do cha sở, hoặc Linh mục nào uỷ quyền.

I. Nghi thức trao quyền cử hành trong Thánh lễ.

2. Sau bài giảng, trong đó nói cho giáo dân biết lý do mục vụ về chức vụ nầy trong cộng đồng giáo dân, Linh mục giới thiệu với giáo dân người đã được chọn làm thừa tác viên trao Mình Chúa bằng những lời sau đây, hoặc những lời tương tự:

Do ơn rộng Toà Thánh, người anh (chị) em chúng ta đây là Thầy (ông, bà, anh ,chị) T…được trao phó trách nhiệm quan trọng là cho chính mình va cho anh chị em rước lễ, và đem Mình Chúa như Của Ăn Đàng cho bệnh nhân hấp hối.

Còn Thầy (ông, bà, anh, chị), được đắc cử vào chức vụ nầy hãy cố gắng sống đạo đức trong nếp sống Kitô hữu, trong đức tin và đạo hạnh, và sống mật thiết hơn với mầu nhiệm này, vì mầu nhiệm này nói lên và thực hiện sự hiệp nhất của Hội Thánh (Hiến chế Lumen Gentium, số 11, A.A.S. 57,1965, tr. 15).

Vì Thầy (ông, bà, anh, chị) biết rằng, khi chúng ta chịu Mình và Máu Chúa Kitô, chúng ta loan truyền việc Chúa chịu chết cho tới khi Người lại đến.

Vậy Thầy (ông, bà, anh, chị) hãy hướng mọi công việc của mình trở thành những lễ vật thiêng liêng, nhờ Đức Kitô, làm đẹp lòng Chúa (1 Pr 2,5).

Hơn nữa, tuy chúng ta đông số, nhưng tất cả liên kết thành một thân thể, cùng nhau chia sẽ một tấm bánh, vậy khi trao mình Chúa cho anh em, Thầy (ông, bà, anh, chị) phải thực thi đức ái mạnh mẽ hơn, theo lệnh của Chúa khi ban Mình cho các môn đệ ăn, Người đã phán bảo rằng : “Thầy truyền cho các con điều này là : các con hãy yêu mến nhau” (Jo 15, 17), và chính Người đã quỳ xuống trước mặt các ông mà rửa chân cho mỗi người.

3. Sau huấn từ, Chủ tế hỏi người được chọn đang đứng trước mặt rằng :

a. Thầy (ông, bà, anh, chị) có muốn lãnh nhiệm vụ trao Mình Chúa cho anh (chị) em, trong tinh thần xây dựng và phục vụ Hội Thánh không ?

Trả lời : Thưa con muốn.

b. Thầy (ông, bà, anh, chị) có muốn sống tha thiết hơn với Bánh trường sinh nầy và thích ứng đời sống mình với hy lễ của Chúa Kitô không ?

Trả lời : Thưa con muốn.

c. Thầy (ông, bà, anh, chị) có muốn hết sức cẩn thận và tôn kính khi trông coi và trao Mình Chúa không ?

Trả lời : Thưa con muốn.

Tiếp đó, thừa tác viên quỳ xuống và Chủ tế đứng chúc lành rằng :

Xin Thiên Chúa toàn năng, nguồn mạch mọi ơn thánh và mọi phúc lành, đoái thương chúc lành cho Thầy (ông, bà, anh, chị) trong nhiệm vụ trao Mình Chúa, để khi Thầy (ông, bà, anh, chị) trung thành phân phát Bánh trường sinh cho anh (chị) em, thì Thầy (ông, bà, anh, chị) cũng được vững mạnh nhờ Bí tích này, và đáng tham dự việc trên trời. Nhờ Đức Kitô, Chúa chúng ta.

Mọi người thưa : Amen.

4. – Đến lúc đó “Lời nguyện giáo dân”, có thể đọc như sau, hoặc đọc “lời nguyện giáo dân khác”:

Chủ tế : Anh chị em thân mến, chúng ta hãy dâng lên Thiên Chúa lời cầu khẩn thiết tha cho Hội Thánh, cho xã hội, cho mọi gia đình, và cho tất cả anh chị em trong xứ đạo chúng ta. Người là Cha chung hết mọi người và hằng thương yêu săn sóc chúng ta.

Người hướng dẫn : Chúng ta hãy cầu xin Chúa cho được vững tin và hợp nhất.