NGHI THỨC LÀM PHÉP ĐÀNG THÁNH GIÁ
Nghi lễ mở đầu
1100. Khi cộng đoàn đã tụ họp rồi, có thể hánh thánh thi “Vexilla Regis prodeunt – Cờ Vua Cả”, hoặc một bài thích hợp.
1101. Hát xong, chủ sự đọc “Nhân danh Cha, và Con và Thánh Thần”. Mọi người làm dấu thánh giá trên mình và thưa “A-men”.
1102. Đoạn chủ sự chào cộng đoàn tín hữu “Chúa Giê-su đã chịu khổ nạn vì chúng ta, và đã cứu chuộc chúng ta bằng mầu nhiệm vượt qua của Người ; xin Người ở cùng tất cả anh (chị) em”, hoặc những lời khác thích hợp, nhất là rút ra từ Kinh Thánh. – Mọi người thưa “Và ở cùng cha”, hoặc cách nào khác thích hợp.
1103. Đoạn chủ sự vắn tắt huấn dụ các tín hữu, để chuẩn bị tâm hồn họ tham dự nghi lễ làm phép và đi đàng thánh giá này. Ngài có thể làm điều đó bằng những lời sau đây hay những lời tương tự :
Thiên Chúa đầy lòng thương xót đã cứu chuộc loài người, nhờ cái chết hồng phúc và sự sống lại vinh quang của Con Một Người, Đấng đã tự hủy khi mặc lấy thân phận tôi đòi ; và vì chúng ta, đã vâng phục cho đến chết và chết trên thập giá.
Để tưởng niệm tình yêu vô biên ấy của Đức Ki-tô, chúng ta được mời gọi sốt sắng đi đàng thánh giá với hết cả tâm trí, để khi tạ ơn Chúa là Đấng đã chết trên thập giá vì chúng ta, thì chính chúng ta cũng phải chết đi cho tội lỗi và tiến bước trong cuộc sống mới.
Đọc Lời Chúa
1104. Đoạn độc viên (hoặc một trong những người hiện diện, hoặc chính chủ sự) đọc một (hay nhiều) bài sách thánh, nhất là những bài chọn trong Sách Bài Đọc về các lễ kính mầu nhiệm thánh giá, hoặc những bài đọc được đề nghị dưới đây :
1Pr 2,19-25 “Đức Ki-tô đã chịu nạn chịu chết vì anh em, trối lại cho anh em một gương mẫu”
Trích thư thứ nhất của thánh Phê-rô tông đồ.
Anh em thân mến, chấp nhận những nỗi khổ phải chịu một cách bất công vì lòng tôn kính Thiên Chúa, thì đó là một ân huệ. Vì nếu có tội mà anh em bị đánh đập và đành chịu, thì nào có vẻ vang gì. Nếu làm việc lành và phải khổ mà anh em vẫn kiên tâm chịu đựng, thì đó là ơn Thiên Chúa ban. Anh em được Thiên Chúa gọi để sống như thế. Thật vậy, Đức Ki-tô đã chịu đau khổ vì anh em, để lại một gương mẫu cho anh em dõi bước theo Người. Người không hề phạm tội ; chẳng ai thấy miệng Người nói một lời gian dối. Bị nguyền rủa, Người không nguyền rủa lại, chịu đau khổ mà chẳng ngăm đe ; nhưng một bề phó thác cho Đấng xét xử công bình. Tội lỗi của chúng ta, chính Người đã mang vào thân thể mà đưa lên cây thập giá, để một khi đã chết đối với tội, chúng ta sống cuộc đời công chính. Vì Người phải mang những vết thương mà anh em đã được chữa lành. Quả thật, trước kia anh em chẳng khác nào những con chiên lạc, nhưng nay đã quay về với vị mục tử, Đấng chăm sóc linh hồn anh em.
1105. Hoặc có thể đọc
1Pr 3,18-4,2 “Một khi Đức Ki-tô đã chịu nạn chịu chết về xác thịt, thì cả anh em nữa, cũng hãy mặc lấy một tâm tư như vậy làm binh giáp”
Trích thư thứ nhất của thánh Phê-rô tông đồ.
Anh em thân mến, chính Đức Ki-tô đã chịu chết một lần vì tội lỗi -Đấng Công Chính đã chết cho kẻ bất lương- hầu dẫn đưa chúng ta đến cùng Thiên Chúa. Thân xác Người đã bị giết chết, nhưng nhờ Thần Khí, Người đã được phục sinh. Người đã đến rao giảng cho các vong linh bị giam cầm, tức là những người xưa đã không vâng phục Thiên Chúa, trong thời Thiên Chúa kiên nhẫn chờ đợi, nghĩa là thời ông Nô-ê đóng tàu. Trong con tàu ấy, một số ít, cả thảy là tám người, được cứu thoát nhờ nước. Nước đó là hình bóng phép rửa nay cứu thoát anh em. Lãnh nhận phép rửa, không phải là được tẩy sạch vết nhơ thể xác, mà là cam kết với Thiên Chúa sẽ giữ lương tâm trong trắng, nhờ sự phục sinh của Đức Giê-su Ki-tô, Đấng đang ngự bên hữu Thiên Chúa sau khi đã lên trời, đã bắt các thiên sứ và toàn thể thần minh phải phục quyền.
Vậy, chính vì Đức Ki-tô đã chịu đau khổ trong thân xác, nên anh em cũng phải lấy tư tưởng này làm khí giới : ai chịu đau khổ trong thân xác thì đoạn tuyệt với tội lỗi, để bao lâu còn sống trong thân xác, người ấy không theo những đam mê của con người nữa, mà theo ý muốn của Thiên Chúa.
Mt 5,1-12a “Phúc cho những ai bị bách hại vì sự công chính”
Tin Mừng Chúa Giê-su Ki-tô theo thánh Mát-thêu.
Thấy đám đông, Đức Giê-su lên núi. Người ngồi xuống, các môn đệ đến gần bên. Người mở miệng dạy họ rằng :
“Phúc thay ai có tâm hồn nghèo khó, vì Nước Trời là của họ.
Phúc thay ai hiền lành, vì họ sẽ được Đất Hứa làm gia nghiệp.
Phúc thay ai sầu khổ, vì họ sẽ được Thiên Chúa ủi an.
Phúc thay ai khát khao nên người công chính, vì họ sẽ được Thiên Chúa cho thoả lòng.
Phúc thay ai xót thương người, vì họ sẽ được Thiên Chúa xót thương.
Phúc thay ai có tâm hồn trong sạch, vì họ sẽ được nhìn thấy Thiên Chúa.
Phúc thay ai xây dựng hoà bình, vì họ sẽ được gọi là con Thiên Chúa.
Phúc thay ai bị bách hại vì sống công chính, vì Nước Trời là của họ.
Phúc thay anh em khi vì Thầy mà bị người ta sỉ vả, bách hại và vu khống đủ điều xấu xa. Anh em hãy vui mừng hớn hở, vì phần thưởng dành cho anh em ở trên trời thật lớn lao”.
Lc 18,31-34 “Sẽ hoàn tất mọi điều các tiên tri đã viết về Con Người”
Tin Mừng Chúa Giê-su Ki-tô theo thánh Lu-ca.
Khi ấy, Đức Giê-su kéo riêng nhóm mười hai ra và nói với các ông : “Này chúng ta lên Giê-ru-sa- lem, và tất cả những gì các ngôn sứ đã viết về Con Người sẽ được hoàn tất. Quả vậy, Người sẽ bị nộp cho dân ngoại, sẽ bị nhạo báng, nhục mạ, khạc nhổ. Sau khi đánh đòn, họ sẽ giết Người, và ngày thứ ba Người sẽ sống lại”. Nhưng các ông không hiểu gì cả ; đối với các ông, lời ấy còn bí ẩn, nên các ông không rõ những điều Người nói.
1106. Tùy nghi có thể đọc (hay hát) một thánh vịnh đáp ca (Tv 21(22),8-9.17-18a.23.24) hay một bài ca nào khác thích hợp.
Đáp : Lạy Chúa con thờ, muôn lạy Chúa, Ngài nỡ lòng ruồng bỏ con sao.
Xướng : Thấy con ai cũng chê cười, lắc đầu bĩu mỏ buông lời mỉa mai : “Nó cậy Chúa, mặc Người cứu nó. Người có thương, giải gỡ đi nào”. Đ/.
Xướng : Quanh con bầy chó đã bao chặt rồi. Bọn ác đó trong ngoài vây bủa, chúng đâm con thủng cả chân tay ; xương con đếm được vắn dài, chúng đưa cặp mắt cứ hoài ngó xem. Đ/.
Xướng : Con nguyện sẽ loan truyền danh Chúa cho anh em tất cả được hay, và trong đại hội dân Ngài, con xin dâng tiến một bài tán dương. Đ/.
Xướng : Hỡi những ai kính sợ ĐỨC CHÚA, hãy ca tụng Người đi. Hỡi toàn thể giống nòi Gia-cóp, nào hãy tôn vinh Người. Dòng dõi Ít-ra-en tất cả, nào một dạ khiếp oai. Đ/.
Tv 30(31),2&6.12-13.15-16
Đáp : Trong tay Ngài, con xin phó thác hồn con.
Xướng : Con ẩn náu bên Ngài, lạy Chúa, xin đừng để con phải tủi nhục bao giờ. Bởi vì Ngài công chính, xin giải thoát con. Trong tay Ngài, con xin phó thác hồn con ; Ngài đã cứu chuộc con, lạy Chúa Trời thành tín. Đ/.
Xướng : Con đã nên trò cười cho thù địch và cho cả hàng xóm láng giềng. Bạn bè thân thích đều kinh hãi, thấy con ngoài đường, ai cũng tránh xa. Bị lãng quên, như kẻ chết không người tưởng nhớ, con hoá thành đồ hư vất bỏ. Đ/.
Xướng : Nhưng con đây vẫn tin tưởng nơi Ngài, lạy Chúa, dám thưa rằng : “Ngài là Thượng Đế của con. Số phận con ở trong tay Ngài. Xin giải thoát con khỏi tay địch thủ, khỏi người bách hại con” . Đ/.
1107. Chủ sự tùy nghi có thể giảng để minh giải các bài đọc Kinh Thánh, hầu giúp người ta lấy đức tin nhận thức ý nghĩa việc cử hành.
Lời cầu
1108. Tiếp theo là lời nguyện chung. Chủ sự có thể chọn trong các lời cầu sau đây những câu xứng hợp nhất và thêm những câu khác thích hợp với hoàn cảnh và cộng đoàn :
Chúng ta hãy dâng lời ca ngợi Chúa Ki-tô, đã yêu thương và cứu chuộc chúng ta trong máu Người ; và chúng ta hãy cảm tạ Người, đã chết và đã sống lại, vì chúng ta :
Đáp : Lạy Chúa, Chúa đã cứu chuộc chúng con trong máu thánh Chúa.
Chúa đã làm người, và mở ra trước mặt nhân loại con đường thập giá cứu độ ; – xin ban cho chúng con, khi chịu đóng đinh vào thập giá với Chúa, được cùng chết và cùng sống lại với Chúa. Đ/.
Chúa đã truyền dạy môn đệ phải vác thập giá mình hằng ngày ; – xin giúp chúng con biết đi theo Chúa chịu nạn, để có ngày được ciêm ngưỡng Chúa vinh quang. Đ/.
Khi bị điệu lên Núi Sọ, Chúa đã không từ khước để ông Si-mon vác đỡ thập giá Chúa ; – xin cho chúng con biết quảng đại chịu khổ với Chúa vì Hội Thánh. Đ/.
Trên đường vác thập giá, Chúa đã được ơn an ủi khi gặp các phụ nữ Giê-ru-sa-lem ; – xin cho chúng con biết nâng đỡ an ủi anh chị em chúng con. Đ/.
Chúa đã giao hòa tất cả nhờ máu đổ ra trên thập giá ; – xin liên kết mọi người lại với Chúa, để sau khi loại bỏ mọi chia rẽ, họ trở nên một đoàn chiên theo một Chúa chiên. Đ/.
Chúa đã hứa “khi bị treo lên khỏi đất sẽ lôi kéo mọi người lên với Chúa” ; – xin quy hướng mọi người về tình yêu thương của Chúa. Đ/.
Chúa đã muốn chịu cực hình trên đường thánh giá, để giúp đỡ mọi người bị thử thách ; – xin dạy chúng con sự khôn ngoan của thập giá, để khi cùng thông phần vào cuộc khổ nạn của Chúa, chúng con cũng được vui mừng hoan hỷ khi vinh quang Chúa tỏ hiện. Đ/.
Chúa đã hứa thiên đàng cho người kẻ trộm cùng chịu cực hình thập giá ; – xin cũng đến giúp đỡ chúng con trong những cơn đau khổ của cuộc sống này ; đẻ khi cùng chịu cực hình với Chúa nơi trần thế, chúng con cũng được vinh quang với Chúa trên Quê Trời. Đ/.
Trên thập giá, Chúa đã liên kết thân mẫu Chúa là Đức Ma-ri-a với chúng con, nơi người môn đệ yêu dấu ; – xin làm cho chúng con được cùng Mẹ chung phần đau khổ và vinh quang của Chúa. Đ/.
Lời nguyện làm phép
1109. Sau đó, chủ sự dang tay đọc lời nguyện làm phép “Lạy Chúa, Con Một Chúa đã chịu nộp và sống lại vì chúng con, để chúng con chết cho tội lỗi và sống cho sự công chính. Xin dùng ơn phúc lành của Chúa, đến giúp các tín hữu, đang sốt sắng tưởng nhớ mầu nhiệm cuộc khổ nạn của Đức Ki-tô ; để khi nhẫn nại vác thập giá mình theo Chúa, họ được vui mừng hoan hỷ khi vinh quang Chúa tỏ hiện. Chúng con cầu xin, nhờ Đức Ki-tô, Chúa chúng con”. Đáp “A-men”.
1110. Hoặc “Lạy Chúa là Cha chí thánh, Chúa đã muốn thánh giá của Con Chúa, trở nên nguồn mạch phúc lành và căn nguyên mọi ân sủng. Xin cho chúng con biết luôn gắn bó với cuộc khổ nạn của Đức Ki-tô ở dưới đất, để cũng được hưởng niềm vui muôn đời của sự sống lại. Chúng con cầu xin, nhờ Đức Ki-tô, Chúa chúng con”. Đáp “A-men”.
1111. Sau lời nguyện làm phép, chủ sự tùy nghi bỏ hương và xông hương các thánh giá (hoặc các ảnh) ; đang khi đó hát điệp ca “Lạy Chúa, chúng con thờ lạy thánh giá Chúa” ; hoặc một bài nòa khác thích hợp, ví dụ “Mẹ đứng đó – Stabat Mater”.
1112. Tiếp theo là đi đàng thánh giá theo phong tục địa phương.
Kết thúc nghi lễ
1113. Có thể hát một bài thích hợp, ví dụ hát thánh thi “Đoàn áo trắng mau chỉnh tề hàng ngũ” để tưởng nhớ mầu nhiệm phục sinh. Đoạn chủ sự giơ hai tay, đọc lời nguyện trên dân chúng :
Thiên Chúa là Đấng đã khấng nhờ sự chết và sự sống lại, của Con yêu dấu Người, mà cứu chuộc nhân loại ; xin Người đoái thương cho anh (chị) em, khi sốt sắng tưởng niệm cuộc khổ nạn của Đức Ki-tô, biết bước theo Chúa chịu đóng đinh, để anh (chị) em cũng được tận hưởng chính Người trong vinh quang trên trời. Đ/ A-men.
Rồi chủ sự ban phép lành cho các tín hữu :
Và xin Thiên Chúa toàn năng là Cha, và Con + và Thánh Thần, ban phúc lành cho anh (chị) em.
1114. Hoặc chủ sự cũng có thể dùng công thức sau để ban phép lành cho các tín hữu :
Xin Thiên Chúa là Đấng đã đoái thương chuộc tội và cứu vớt chúng ta, nhờ thập giá và Máu Thánh của Con yêu dấu Người, chúc lành cho anh (chị) em. Đ/ A-men.
Xin Người ban cho anh (chị) em, với lòng sùng kính và hiệp thông cùng toàn thể các thánh, có thể hiểu được sự cao sâu của thánh giá. Đ/ A-men.
Xin Người thương nhận lấy điều anh (chị) em sốt sắng làm, và nhân từ đoái nhận lời anh (chị) em kêu xin. Đ/ A-men.
Rồi chủ sự ban phép lành cho các tín hữu :
Và xin Thiên Chúa toàn năng là Cha, và Con + và Thánh Thần, ban phúc lành cho anh em. Đ/ A-men.
Đứng bên cây giá
Tk1– Mẹ xưa đứng bên cây giá ngắm con, xác thân biết bao nhiêu vết roi đòn, đang còn treo ở trên thập tự.
Tk2– Lòng Mẹ quý yêu gươm sắc đâm thâu, với bao đắng cay thảm thiết âu sầu, ôi Mẹ đau khổ suy nào cùng.
Tk3– Mẹ trông thấy Con cực thánh khổ đau, mão gai sắc đâm đau đớn trên đầu, ai mà không chứa chan lệ sầu.
Tk4– Nhìn Mẹ Chúa Ki-tô đứng ngắm Con, biết bao thảm thương tan nát trong lòng, khi đoàn quân dữ đang hành hình.
Tk5– Mẹ cho chúng con luôn cháy lửa yêu, biết luôn hy sinh yêu Chúa thật nhiều, như Mẹ yêu Chúa yêu trọn đời.
Tk6– Lạy Mẹ quý yêu xin hãy giúp con, khắc sâu vết thương của Đấng cứu chuộc, trong lòng con chẳng khi nào sờn.
Tk7– Rồi khi chúng con qua phút lâm chung, dám xin Chúa ban vinh phúc quê trời, bên Mẹ bên Chúa muôn ngàn đời.
